Μια μελέτη διαπίστωσε ότι οι χρήστες των φαρμάκων αυτών είχαν σημαντικά μεγαλύτερη αστάθεια του δακρυϊκού φιλμ και περισσότερες αλλαγές στον επιπεφυκότα ανεξάρτητα από τη συνταγή, απαιτώντας αυστηρότερη παρακολούθηση της οφθαλμικής επιφάνειας.
Ψυχιατρικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη έχουν συνδεθεί με ξηροφθαλμία. Ωστόσο, μια πρόσφατη μελέτη ενίσχυσε τη συσχέτιση μεταξύ της επιδείνωσης των σημείων ξηροφθαλμίας και των αντικαταθλιπτικών – συνταγογραφούμενων φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της κατάθλιψης.
Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι η χρήση αντικαταθλιπτικών συσχετίστηκε με απώλεια καλυκοειδών κυττάρων, βλάβη του επιθηλίου του επιπεφυκότα και χειρότερα σημάδια ξηροφθαλμίας, με τα ευρήματα να ισχύουν για όλες τις κατηγορίες αντικαταθλιπτικών.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν 142 ενήλικες ηλικίας 20 έως 40 ετών, με 72 ασθενείς που έπαιρναν αντικαταθλιπτικά και 70 μάρτυρες που ταιριάζουν με την ηλικία και το φύλο. Οι συμμετέχοντες που χρησιμοποιούσαν αντικαταθλιπτικά – συγκεκριμένα εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης (SNRIs) ή τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs) – συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο Δείκτη Οφθαλμικής Επιφανειακής Νόσου (OSDI) και υποβλήθηκαν σε χρόνο διάσπασης δακρύων (TBUT), δοκιμή Schirmer, χρώση κερατοειδούς και επιπεφυκότα, εξέταση σχισμοειδούς λυχνίας και κυτταρολογία εντύπωσης επιπεφυκότα. Σημειώθηκε στο έγγραφο ότι «η πλειοψηφία των συμμετεχόντων έπαιρνε SSRI (75%), ακολουθούμενη από SNRI (11,1%) και TCA (13,9%)».
Οι συγγραφείς μέτρησαν την πυκνότητα των καλυκοειδών κυττάρων και τις αλλαγές στο επιθήλιο του επιπεφυκότα, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού-κυτταροπλασματικού κλάσματος, της επαφής από κύτταρο σε κύτταρο και των πυρηνικών ανωμαλιών.
Η ομάδα των αντικαταθλιπτικών βρέθηκε να έχει σημαντικά χαμηλότερη πυκνότητα καλυκοειδών κυττάρων από τους μάρτυρες (183 έναντι 366 κύτταρα/mm²), χαμηλότερο TBUT (6,7 δευτερόλεπτα έναντι 10,8 δευτερόλεπτα), χαμηλότερες βαθμολογίες Schirmer (5,8 έναντι 7,6 mm/5min) και χαμηλότερο πυρηνικό-κυτταροπλασματικό κλάσμα, ενώ ανέφερε υψηλότερες βαθμολογίες συμπτωμάτων OSDI. Ήταν επίσης πιο πιθανό να έχουν χρώση κερατοειδούς (αναλογία πιθανοτήτων [OR]: 13,0), μειωμένη πυκνότητα καλυκοειδών κυττάρων (OR: 9,3) και μη φυσιολογικό TBUT (OR: 7,0). Η πυκνότητα των κύλικων κυττάρων συσχετίστηκε θετικά με τα αποτελέσματα των δοκιμών TBUT (r=0,41) και Schirmer (r=0,43), υποδηλώνοντας ότι η απώλεια καλυκοειδών κυττάρων που παράγει βλεννίνη συνέβαλε στην αστάθεια του δακρυϊκού φιλμ.
Εκτός από τα ελαφρώς χειρότερα αποτελέσματα χρώσης του κερατοειδούς και του επιπεφυκότα μεταξύ της ομάδας TCA, «δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές» «στις παραμέτρους της οφθαλμικής επιφάνειας μεταξύ SSRI, SNRI και TCA». Αναλύθηκαν η χρήση αντικαταθλιπτικών, οι χαμηλότερες βαθμολογίες TBUT και χαμηλότερες βαθμολογίες Schirmer και όλες βρέθηκαν να είναι ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες μειωμένης πυκνότητας καλυκοειδών κυττάρων, ενώ οι βαθμολογίες συμπτωμάτων, η ηλικία και η οφθαλμική χρώση δεν ήταν.
«Η αντικαταθλιπτική θεραπεία σχετίζεται με σημαντικές αλλοιώσεις της οφθαλμικής επιφάνειας», έγραψαν οι συγγραφείς, «συμπεριλαμβανομένης της μειωμένης πυκνότητας καλυκοειδών κυττάρων, της βλάβης του επιθηλίου και της μειωμένης σταθερότητας των δακρύων». Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ασθενείς που λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά θα πρέπει να έχουν τακτικές ιατρικές αξιολογήσεις της οφθαλμικής επιφάνειας για την έγκαιρη ανίχνευση των αλλαγών της ξηροφθαλμίας και την καθοδήγηση από ειδικό οφθαλμίατρο.
Πηγή: Chotaliya, R., Mishra, N., Prasad, N. et al. Conjunctival goblet and epithelial cell changes in antidepressant-associated dry eye disease: a case–control study. BMC Ophthalmol 26, 353 (2026). https://doi.org/10.1186/s12886-026-05064-5